Α. Έννοια και δικαιολογία
Σύμφωνα με το άρθρο 1045 του Αστικού Κώδικα "εκείνος που έχει στη νομή του για μία εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο, γίνεται κύριος (έκτακτη χρησικτησία)". Με την έκτακτη χρησικτησία ο νομέας πράγματος γίνεται κύριος αυτού με μόνη την πάροδο ορισμένου χρόνου. Δικαιολογία της έκτακτης χρησικτησίας είναι η εξυπηρέτηση κοινωνικο-οικονομικών σκοπών, που επιβάλλουν την αξιοποίηση των αγαθών. Το πράγμα πρέπει και νομικά να περιέλθει σ' αυτόν που το νέμεται από καιρό και το αξιοποίησε οικονομικά, για να μη διακοπεί η οικονομική του εκμετάλλευση. Το δημόσιο συμφέρον συνηγορεί υπέρ της δίκαιης ενθάρρυνσης του επιμελούς νομέα.
Β. Προϋποθέσεις
α. Νομή του πράγματος
Για να καταστεί κάποιος κύριος σε ακίνητο με έκτακτη χρησικτησία θα πρέπει να ασκεί νομή πάνω σε αυτό, δηλαδή να προβαίνει σε υλικές και εμφανείς ενέργειες πάνω στο πράγμα, με τις οποίες να εκδηλώνει τη βούλησή του να το εξουσιάζει. Τέτοιες είναι π.χ. οι εκμισθώσεις για βοσκή ή καλλιέργεια, οι πωλήσεις σε τρίτους τμημάτων του ακινήτου, οι οριοθετήσεις, καταμετρήσεις, αποτυπώσεις σε σχεδιαγράμματα και άλλες πράξεις που προσιδιάζουν στη φύση και στον προορισμό του συγκεκριμένου ακινήτου. Η νομή δεν απαιτείται να είναι ανεπίληπτη, ούτε χρειάζεται καλή πίστη του νομέα. Αυτό σημαίνει ότι και αυτός που απέβαλλε βίαια τον κύριο από το ακίνητο αποκτά κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία, αν παραμείνει είκοσι χρόνια στη νομή του πράγματος.
β. Πάροδος ορισμένου χρόνου
Η νομή πρέπει να διαρκέσει εικοσαετία.
i) Διαδοχή στη χρησικτησία: Στην έκτακτη χρησικτησία ισχύει successio in usucapionem, δηλαδή ο καθολικός ή ειδικός διάδοχος μπορεί χωρίς άλλο να συνυπολογίσει στη δική του νομή τον χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του, χωρίς να χρειάζεται να είναι καλόπιστος.
ii) Ειδική διαδοχή: Για να συνυπολογίσει ο χρησιδεσπόζων στη νομή του και τη νομή του δικαιοπαρόχου του, προκειμένου να συμπληρωθεί η εικοσαετία της έκτακτης χρησικτησίας, δεν απαιτείται ειδική διαδοχή στο δικαίωμα της κυριότητας πάνω στο πράγμα αλλά απλώς διαδοχή στη νομή. Στη νομολογία γίνεται συνήθως λόγος για "έγκυρη" σύμβαση περί μεταβίβασης της νομής, προκειμένου να επέλθει διαδοχή στην έκτακτη χρησικτησία. Ο ειδικός διάδοχος στη νομή δικαιούται να προσμετρήσει στον χρόνο νομής του τον χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του και έτσι να συμπληρώσει την απαιτούμενη εικοσαετία.
iii) Καθολική διαδοχή: Στην καθολική διαδοχή, για να επέλθει διαδοχή στην έκτακτη χρησικτησία, δηλαδή να συνυπολογίσει ο κληρονόμος στον χρόνο νομής του και τον χρόνο νομής του κληρονομουμένου, δεν είναι αναγκαία προκειμένου για ακίνητα, αποδοχή της κληρονομίας με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή του ή έκδοση κληρονομητηρίου και μεταγραφή του.
Γ. Αποτελέσματα
Οι συνέπειες της έκτακτης χρησικτησίας είναι η απόσβεση τόσο της προηγούμενης κυριότητας, όσο και των τυχόν περιορισμένων εμπράγματων δικαιωμάτων, τα οποία υπήρχαν κατά την κτήση της νομής και ανήκαν σε τρίτους. Ο χρησιδεσπόσας αποκτά ελεύθερη κυριότητα, ακόμη κι αν γνώριζε την ύπαρξη των περιορισμένων εμπράγματων δικαιωμάτων. Για την κτήση κυριότητας λόγω έκτακτης χρησικτησίας δεν απαιτείται μεταγραφή, ούτε αυτή επέρχεται από και με την μεταγραφή αλλά με τη συμπλήρωση του χρόνου της έκτακτης χρησικτησίας.
Δικηγόρος παρ' Εφέταις Δ.Σ. Καβάλας
υπ. Δρ. Νομικής Δ.Π.Θ.
Λιμένας Θάσου, Κ. Δημητριάδη 11
Τηλ. 25930 23151
email: koumousoglou@hotmail.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου